the

Уикисөздік жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Ағылшынша[өңдеу]

Артикль[өңдеу]

(белгілілік артиклі)

  1. бірыңғай заттар тобынан белгілі біреуін ажыратып көрсетеді; сөйлеуші мен тыңдаушыға да белгілі зат атауларының алдынан, немесе контекстте ескертілген зат атауларының алдынан қойылады
    • the book on the table - үстел үстіндегі (сол) кітап
    • on the other side of the road - жолдың арғы жағында
  2. белгілі бір топ (класс) өкілін, әсіресе басқа бір топпен (класспен) салыстырған кезде, атап көрсету үшін пайдаланылады
    • the tiger is a predator - жолбарыс - жыртқыш аң
    1. бірегей зат атауларының алдынан, не берілген уақыт кезеңінде бірегей болатын зат атауларының алдынан қойылады
      • the moon - ай
      • the world - әлем
      • the Quran - Құран
    2. өзен, архипелаг, тау, аймақ (әдетте көпше түрінде) атауларының алдынан қойылады; кейбір ел атауларының алдынан қойылады
      • the Thames — Темза (өзені)
      • the Himalayas — Гималай таулары
      • the Argentine — Аргентина
      • the Oxford Road — Оксфорд жолы
    3. басты зат есімі жалқы есім болмаған сөз тіркесінен тұратын жағрапиялық атаудың алдынан қойылады
      • the Black Sea — Қара теңіз
      • the United States of America — АҚШ
    4. табиғи құбылыстар, жыл мерзгілдері атауларының алдынан қойылады
      • the spring — көктем
      • the day — күн
      • the night — түн
      • the wind — жел
      • the clouds — бұлттар
    1. уақытты білдіретін зат есімдердің алдынан қойылады
      • could you tell me the time, please? - уақытты айтып жібермейсіз бе?
    2. жылды білдіретін сан есімдер алдынан қойылады
      • the 90's - 90-шы жылдар
  3. әдеби, музыкалық, көркем шығармалар; мерзімді басылымдар атауларының алдынан қойылады
    • the Times — Таймс (газеті)
    • the Mona Lisa — Мона Лиза (сурет)
    1. басында ескертіліп өткен дене мүшесі не жеке керек-жарақ атауы алдынан тиісті тәуелдеу есімдігінің орнына қойылады
      • he took him by the hand — ол оны қолынан ұстап алды
    2. туыс атауларының алдында
      • the mother — анасы
    3. ауру адамға тиісті айтылған кездегі ауру, дерт атауларының алдынан қойылады (артикль қойылмаса да болады)
      • Міке had gone down with the flu — Майк тұмаумен жатып қалды
      • I have the toothache — тісім аурып тұр
  4. кемелер, мейрамханалар, театрлар және т. б. атақты құрылыс атауларының алдынан қойылады
    • the Coliseum — Колизей
  5. лауазым атауларының алдынан қойылады
    • the King — патша
  6. есімшелі тіркес не қатысты сөйлеммен анықталатын зат есімнің алдынан қойылады
    • he is the man I told you about — бұл саған (сізге) айтқан сол адам болады
  7. шылаулы топпен (әсіресе of шылауымен) анықталатын зат есімнің (көбінесе жалқы есім) алдынан қойылады
    • the Rome of my youth - жастық шағымдағы Рим
  8. сол, сондай, лайықты (тұйық райлы құрылыспен анықталатын зат есімнің алдынан қойылады)
    • this is the place to eat - тамақ ішуге лайықты орын осы
    1. басқа зат есімді (көбінесе жалқы есімді) анықтайтын зат есімнің алдынан қойылады; бұл жағдайда анықтауыш зат есім жалқы есімнің соңынан келеді
      • William the Conqueror - Бағындырушы Уиллиам
    2. жалқы есімді анықтайтын сын есім алдынан қойылады; егер сын есім даңққа айналса, зат есімнен кейін келетін болады
      • the old John — кәрі Джон
      • Alfred the Great — Ұлы Алфред
      • Peter the First — Ұлы Петр
    1. ұлт, ру, тайпа т. б. атауларының алдынан қойылады
      • the Kazakhs — қазақтар
      • the English — ағылшындар
      • the Americans — америкалықтар
    2. бір отбасын не әулетті белгілеу үшін соның тегі алдынан қойылады (тек көпше түрінде беріледі)
      • the Simpsons — Симпсон отбасы
      • the Bourbons — Бурбон әулеті
  9. сын есімнің асырмалы шырайы және реттік сын есімдердің алдынан қойылады
    • This is the most interesting book I've ever read - Бұл - мен оқыған кітаптардың ішінде ең қызықтысы
    • the second night - екінші түн
    1. сын есімді, есімшені, сан есімді, есімдікті заттандырады
      • the good - жақсылық
      • the evil - жамандық
      • the who - субъект
      • the what - объект
      • words borrowed from the German - неміс тілінен келген сөздер
    2. жинақтау зат есім құру үшін қолданылатын сын есім не есімшенің алдынан қойылады (көбінесе адамдарға байланысты)
      • the poor — кедейлер
      • the dead — өлілер

Үстеу[өңдеу]

  1. соғұрлым
    • so much the worse for them, but so much the better for me in this case. — бұл жағдайда олардың халі соғұрлым нашарлай түсіп, менікі соғұрлым жақсара түседі
    • so the more — соғұрлым көбірек
    • it will be the easier for us to agree — соғұрлым бізге келісуге оңай болады
  2. (салыстырғанда) неғұрлым... соғұрлым
    • the sooner the better — неғұрлым тез болса, соғұрлым жақсы болады
    • the more money people have, the more they spend — адамдарда неғұрлым ақша көп болса, соғұрлым оны көп жұмсайды